تورک گنجه لی نظامی


دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین

دوزلو اوغلان یاهو گروپ

دوزلو اوغلان وبلاگینین یاهو گروهوندا عضو اولون تا یئنی خبرلر ، گوزل مطالیب ، آذربایجانی و تورکیه موزیک لر ، تورکجه اس ام اس لر و تایسیز شکیل لر سیزین ایمیلیزه گلسین بونا گؤره آشاغی شکلین اوستونده کلیک ائدین و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و سونرا جوین کلمه سینه تیکله یین تا عضو اولاسیز

join

Click to join DUZLU_OGHLAN

Click to join DUZLU_OGHLAN

دوزلو اوغلان وبلاگینین خبرنامه سی
اگر دوزلو اوغلان وبلاگیندا یازیلان یئنی مطالیبی اوخوماق ایسته ییرسیز اوندا آشاغی لینک اوستونده کلیک ائدین و ایمیلیزی و امنیتی کد کلمه لرینی یازین و ثبتی وورون سونرا سیزه بیر ایمیل گله جک اوردا لینکی کلیک ائدین تا ثبت نام تکمیل اولسون تا یئنی مطالیب سیزین ایمیلیزه اوتوماتیک یوللانسین

Subscribe to Duzlu oğlan دوزلو اوغلان by Email

تورک گنجه لی نظامی

پـدر در پـدر مـر مـرا تــرك بـود              كه هریك به نیرو یكی گرگ بود

ادبیات ساحه سینین ان گوزده اولان شاعیر لریندن بیریسی سایلان گنجلی نظامی آذربایجان و ایران اولكسینده اوز یارادیجیقیلا شعر ساحسینده دیرلی بیر ایز گویوبدور كی اوندان سونراكی شاعیرلر اونی بیر اوستاد كیمی گوروب اونون یارادیقی شعرلر و منظوملرنین تایین و نظیرلرینی سویلیبلر.بو شاعیرین نقدر گوجلی و باشاریلی اولدوقی هر كسه آیدین و بلیدیر اونون یارادیجیلیق و باخیش آچیقلیقنین گئنیشلیقی اوقدر دیر كی بو گونجان كیمسه اوناتای بدیعی و دوغال سوزجوكلرله شعر وسوزلی اوخویانلارینا داستانلاری جانلاندیرابیلممیش.

بیلدیگمیز بودوركی گنجلی نظامی غزنویلر و سلجوقیلر دوورونده هندوستاندان آناتولیه قدر دانیشیق دیلی توركجه ؛ دولتی و رسمی دیل فارسجایمیش .بو دیل سلجوقیلر طرفیندن دیوان و یازی دیلی قبول اولدوقوندان بیر اشرافیت و بویوكلوقی گورسدن دیل سایلدیقینا گوره سلجوقلارین باشقا حكومدارلار و امیرلرنین طرفیندنده یازیلار و كیتابلار دیلی اولدی.بو آرادا شیروانشاهلار حكومتنین ساحسینده یاشایان نظامی ؛شیروانشاهلارین عرب اولدوقلاری اوچون و اونلارین فارس دیلینده دانیشدیقلارینا گوره مجبور اولور كی دئدیگی شعرلر و یازیلاری فارسجا اولسون .خاطیرلاتماق گركیر كی بو دونمده فارس یازی دیلی یایقین اولدوقلی حالده بئله خالق آراسیندا تورك دیلی دانیشیقدا دیدی بو آرادا توركجه یازیلار و كیتابلاردا یازیلیردی كی اونلاردان “قوتادقوبیلیك”كیتابیندان آدآپارماق اولار.

گنجلی نظامی بو توپراقلاردا یاشاییب بویا- باشاچاتدیقینا گوره اوز آنادیلینه یعنی توركجه دیلیینی بئجریقلی بیر شكیلده اوز یارادیقی فارسجا شعرلرینده تورك اولدوقونی عكس ائدیب و تورك اولادلاریندان اولدوقونی ایثباتلامیش.آیدینجا بللی دیر كی نظامنین آتاسی بیر تورك و آناسی بیر كورد قادنمیش.بودا شاعیرین ایكی دیله بجریكلی بیر شكیلده یارادیحیلیقینا تاثیر قویوب ایكی دیلده ان گوزل شعرلر یارادمیش.اوزی آتا – آناسینی بوجور تعریف ائدیر كی:

نظامی اكدش خلوت نشین است كه نیمی سركه،نیمیش انگبین است

شاعیر بیر چوخ یئرده تورك اولدقونا و تورك اولدقی اوچون فخر ائدرك گویوس قاباردیب ،شعر دیلیله تورك اولدوقونی گورسدیب:

پدر بر پدر مر مرا ترك بود –  كه هر یك به نیرو یكی گرگ بود

شاعیرین آروادی و حیات یولداشیدا “آفاق خانیم “بیر تورك كنیزی دی كی شیروانشاهلار اونا باغیشلامیشدیر(بیلدیگمیزه گوره نظامنین اوچ قادینی اولموش ،اما ان سئودیگی آفاق اولموشدور كی اوندان بیر محمد آدلی اوغلان اوشاقی یادیگار قالمیش)نظامی اوز قادینین تعریفینده ده تورك دویغولاریلا گوزل بیر شكیلده بوجور گوسدریب:

همایون پیكر نغز خردمند فرستاده به من دارای دربند

پرندش درع و ازدرع آهنینتر قباش از پیرهن تنگ آستینتر

سران را گوش بر مالش نهاده مرا درهمسری بالش نهاد

هچو تركان گشته سوی كوچ محتاج به تركی داده رختم را به تاراج

اگرشد تركمازخرگه نهانی خدایا ترك زادم را تو دانی

نظامنین توركلره بسلدیگی اونم و دیر اوقدر یوكسگیدیر كی بیر چوخ یئرده توركلری و اوز آتا- بابالارنین گوزل بیر شكیلده تعریف و تمجید ائدمیش و حتا بیر یئرده حكومدارین تورك اولماقینا و اونلارین حكومدارلیقلاریندان درس آلماقینی ایستمیش:

دولت تركان كه بلندی گرفت مملكت از داد پسندی گرفت

چونكه تو بیداد گری پروری ترك نه ای ،هندی غارتگری

نظامی یاشایشی بویونجا تورك سئوگیسیله یاشاییب ،حتا او زمان كی ایستیردی “لیلی و مجنون “داستانینی یازا تورك دیلینده سویلمك ایستیردی ،نیسه كی شیروانشاهین امریله مجبور قالیر كی فارسجا یازیسن ،حتا داستانین اولینده اوزی دئدیگی فارس دیلینده یازیلماقی ایستنیلن زمان یازماق ایستمیر اما اوغلونون اسراریله و اونون ایستگینی یئره سالماماقا گوره لیلی مجنونودا فارس دیلینده یازیر:

درحال رسید قاصد ازراه آورد مثال حضرت شاه

كای محرم حلقه غلامی جادوی سخن جهان نظامی

خواهم كه به یاد عشق مجنون رانی سخنی چو درمكنون

چون لیلی بكر اگر توانی بكری دو – سه در سخن نشانی

در زیور پارس و تازی این تازه عروس را ترازی

تركی صفتی وفای مانیست تركانه سخن سزای ما نیست

چون حلقه شاه یافت گوشم ازدل به دماغ رفت گوشم

سون بیتیده گوروندوگی كیمی شاعیرین بو دیرلی اثری تورك یازامادیگی اوچون اوزگونلوقی آیدینجا گورنور.

تركی ام را دراین جیش نخرند لارجرم دوغبای خوش نخورند

شاعیرین تورك دیلیله تانیش اولدوقی و بو دیلیله علاقه ساخلاییب اونی هر بیر یئرده ایشلك حالده كولانماسی بونون گوسترگسیدیر.شاعیرین بیر چوخ شعرینده یوزلرجه تورك سوزجوگی گوزل بیر شكیلده ایشلتدیگی گورنور:

خاتون،آقا ،قشلاق،ییلاق،قیزیل،آتابك،ایل،یاغی،اروغ،سنجر،تمغا،نوكر،اوشاق،یرغو،و….كیمی كلمه لرینی اورنك وئرمك اولار.

نه یازیق كی بو آرادا بیر سیرا تورك دیلیه دوشمنچلیقلاری اولان شخصیتلر بو شاعیر آنادیلینی فارسجا اولدوقونا تاكید ائدبلر و اونون بیر تورك اولدوقونی اینكار ائدمیشلر.حتا اوستاد “سعید نفیسی”نظامنین فارسجا غزلرینی و قصیدلرینی كیتابنی ترتیب ائدیكدن سونرا اوندا كی مصیر اولكسینده شاعیرین بیر توركجه دیوانی اولدوقنا دایر خبر وئرلیر دئیر كی:”بوكیتابخانانین فهرستیندكی نظامنین تورك دیوانی یازیلان كیتاب ،فهرست یازانین سهویدیر چون او فهرست یازان توركجه و فارسجانی قارشدیریب فارسجا دیوانی تورك اولاراك قیده آلمیش”!!!

تعسفلر بوندادیر كی بو كیتانی تاپان كیشی محترم علی افندی حلمی داغیستانلی بیلیم آدامیدیر كی اوزی فردوسونون شاهنامه سین توركجه یه كوچوری ائدمیشدیر.

ایندیده بیر چوخ ساوادسیز فارس شوونیستلر نظامنین تكجه بیر بیتینی اورنك گوستریب شیروانشاهین نظامیه دئدگی سوزی نظامنین تورك اولمادیقینی گوستریلر ،اوندان غافیل كی بو بویوك شاعیر نه توركلرین و نه فارسلارین شاعیردی بلكه بو بویوك شاعیر و عالیم بوتون دونیانین و عالمین بیر فخری سایلیر،بیر شاعیر كی گوزلیكلری عكس ائدیب و بوتون دونیایی باریشیقاو دوستلوق و محبته یونلتندی.

نظامی نین اوز دوغما تورك خالقینا موناسیبتی ،شاعیرین فارسی دیلینده شعر یازماقینا راغما هیچ بیر زمان اونون تورك سایماق دوشونجه سین و توركلوك ویقاری و عظمتینی سارسمایاراق هر بیر زمان باغلی اولموشدور.شاهلارین و حكومدارلارین شوهرتلرینی قوروماق آماجیله فارسجا اثرلر گوزلین بیر حالده شاعیر دوغما خاقلنین شیرین و گوزل دیلیندن یارانیب و بیر آن بئله اوز دیلیندن آیری قالمامیش.ائشیتدیگی عاشیق و اوزان نغمه لر ،آتا- بابا سوزلری؛مثللر ؛ناغیلارو داستانلارلا دولی بیر اورتامدا بویودوگوندن دولایی خوش دویغولارینی شعرلرینده ترنوم ائدرك دوغما دیلیندن بیر چوخ اورنكلر وئرمیش.

توركلوك اونون اثرلرینین روحوندا؛تفكرطرزینده و ایلیشقی ساحلرینده ائشیتدیگی تورك سوزلریندن و زنگین و چئشیتلی موضوعلارین قایناقلاندیقی پارلاق بیر شكیلده اوزونو گوسترمكددیر.تورك ایده آلی اوززمانا قدر هیچ بیر شاعیرده، نظامی كیمی منعاسین و عظمتلی سسینی گورسدممیشدیر.اونون هر بیر اثری تورك روحوو معنویاتینی سانكی گوزگو كیمی ،فارس دیلینده عكس اولموشدور.اگر چه نظامی داستانلاریندا و مثنویلرینده بیر چوخ خالقین یاشایش و فولكلورطرزلرینی گوسترگسی اولموشدور اما شاعیرین ائله بیر پویئماسی یوخدور كی اورادا تورك قهرمانلارینله قارشیلاشمایاق.هر بیر اثرینده تورك خالقین و تورك اولوسون یئنی بیر قناعتله و تبلیغ و آلقیشلاماقدان چكینمییب ،اوزخالقنین دوستون ودوشمنینی تانیتدیرمیشدیر.

”تورك”سوزی نظامی شعرینده بیر چوخ گوزل معنادا آنیلیب كی بونلارین آراسیندان ایگید،قهرمان،بیلیجی،مودریك،خاقان؛باشچی و تاركان كیمی صیفتلردن آدوئرمك ا ولار.“توركلوك” ساغلیق،گوزلیك و دوغرولوق و باهادیرلیق و قهرمانلیق یوردو سایلیر.

نئجه اولابیلركی سویی تورك اولمایان تورك حاقیندا اوركدن سوزلوب اوركدن گلن شعرلری یارادیب دئسین؟

توركون درین و زنگین اینجه لركلریله تانیش اولمایاراق سوز آچماق مومكون گورونمور.؟اسكندر نامه دكی اسكندرین توركلرین ایلقارسیزلیقلارینی قینایان و سونردادان بو یانلیشلیقینا و سهوینی آنلایان زماندا توركلرین ایلقارلارینی سایگی بسلییب اونجه دن قارقیشلایان اسكندر خطاسینی دوزلتمك اوچون اونلاری آلقیشلاییر.

نظامینین تورك قادینینا بسلدیگی اونم “خسرو و شیرین “داستانیندا آیدینجا گورونمكددیر.شیرین بیر تورك قیزی و قادینی اودوقواوچون بیر تورك گوزلی ساییلیب و اونی گوزل و نجیب و محتشم گورونوملی بیر ادبی آبیده كیمی گوسترمكددیر.آنا دیلی اولمایان فارس دیلینده معجزه سینی گوسترمگه چالیشان ،”توركی سایاق”سوزلی اولان شاعیرآذربایجان و توركلرین زنگین اغیز ادبیاتیندان اوزلیكله آتا- باباسوزلریندن گوجلی بیر شكیلده فارس دیلینه قازاندیرمیشدیر.

شیفاهی خلق ادبیاتی و فولكلور نظامی نین پویئمالارنین ان سئویجی یونلریندن بیریسی سایلیركی اونلاردان بیر سیراسین اورنك اولاراك گوستریریك:

ایت ده گئتدی،ایپ ده گئتدی:“رابعه با رابع آن هفت مرد گیسوی خودرا بنگر تا چه كرد”

یاغیشدان گورتولدوق،دامجیه راست گلدیك: كنون در خطرگاه جان آمدیم زباران سوی ناودان آمدیم”

هئچ كیم آیرانینا تورش دئمز: “هركس دربهانه تیزهش است كس نگوید كه دوغ من ترش است”

اسلانین دیشیسی اركیی اولماز: “بسا رعنا زنا كو شیر مرد است بسا دیبا كه شیرین در نورداست”

داما – داما گول اولار: “دریا كه چنین فراخ رویست پالایش قطره های جوی است”

خروز اولماسا صبح آچیلماز؟: “گر گردن مرغ را شكستند آخر دم صبح را نبستند

آختاران تاپار: “چنین زد مثل شاه گویندگان كه جویندگان یابندگان”

نظامینی توركلری تعریف ائدیب اونلاری سئوه- سئوه تمجیدی بیر چوخ شعرینده گورنور:

زهی تركی كه میر هفت خیل است زماهی تا بماه او را طفیل است

باشقا بیر شعریده:

نه تركم كه من تازی ندانم شكن كاری طنازی ندانم

و یا:

بغمزه گرچه تركی دل ستانم ببوسه دل نوازی نیز دانم

یادا:

ترك خطائی شده یعنی چو ماه زلف خطا بر زده زیر كلاه

به تركان نه قلم بی نسخ تاراج یكی میمش كمر بخشد یكی تاج

نظامینین توركیله ؛فارسلاری آیرت ائدمگی بیر چوخ شعرینده اوز گوستریب .بیر چوخ شاعیر كیمی نظامیدا فارسلاری ؛”هندو”و “هندی”آدلاندیراراق اونلاری توركلرله نقدر یاناشی و آیرتجی گوردیگی آچیقجا گورنمكددیر:

غارتی از ترك نبردست كس رخت به هندو نسپردست كسآیری

بیرشعریده:

فارس می خواست بر شیرین دواند بتركی غارت از تركی ستاند

بیر باشقا یئرده:

جهانداران كه تركان عام دارند بخدمت هندوئی بر بام دارند

من آن ترك سیه چشمم بر این بام كه هندی سپیدت شد مرا نام

وبیر آیری شعرده دئمیش:

هنوزم هندوان آتش پرستند هنوزم چشم چون تركان مستند

یادا:

ماه عربی برخ نمودن ترك عجمی به دل ربودن

و :

تركتاز است نامت ای عجبت تركتازی مرا همین لقب است

خیز تا ترك وار درتازیم هندوان را در آتش اندازیم

شاعیرین تورك دیلیله بیر چوخ یاناشی اولدوقوندان بوتون یارتدیقی شعرلدینده تورك دیلینین فولكلورو خلق یارادجیلیقی گوزه چارپماقدادیر. سازلی سوزلی آذربایجانین اسكی مدنیت اوجاقلارنین بیرینده یعنی گنجه شهرینده بویاباشا چاتدیقیندان اوتوری بوتون یارادیجلیق آلانلاریندا اوز آنا دیلی و خلق دیلینی سوزلرینده عكس ائدمگه چالیشمیش و بو ایشی باشاریلی بیر شكیلده و اوستادلیقلا بیر چوخ تورك آتا- بابا سوزونی فارس عالمینه قازاندیرمیش.

نظامی نین “خمسه سی “سانكی تورك خالقینین و اولكلرینی بدیعی بیر ائنسلكوپئدیاسی دیر كی شعر دیلیله سویلنمیش.بودا توركلرین یوكسك سئویده ذوق،ذكا،آنلایش ویارادیجیقلاریندان دوغموشدور نیسه كی قاباقجاداندا دئدیگیمیز كیمی بیر پارا متعصیب و آزدوشونجلی شووینیست فیكیرلی عالیملربو مودریك و اولوسال شاعیری تكجه فارسلارین شاعیری حسابلاماقدادیرلار بوندان غافیل كی بو بویوك و اوندر شاعیر نه توركلرین ونه فارسلارین شاعیردیر بلكه بو تون دونیانین و ائورنسل بیر شاعیر اولدوقوندان بوتون اینسانلارین و بوتون دونیانیندیر و بشرییتین پارلاق الدوزلاریندن بیرسی سایلماقدادیر. سونوندا بوتون تورك عالمینه بیر سئویندیریجی خبر بودور كی یورولماز تدقیقاتچی وتورك بیلیم اوستادلارمیزدان آقای فیض الهی وحید(اولدوز) طرفیندن ایللر بویی چالیشمالاری سایسینده سونوندا میصر اولكسینده نظامینین تورك دیلینده اولان دیوان الده ائدیلمیش ؛اوماریق بو یاخینلاردا بوتون تورك عالمی و آذربایجان زیالیلاری بو اونملی و دیرلی یازینی گون ایشیقینا چیخدیقیندان دولایی گوزلری آیدینلانسین.

Advertisements

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma

%d bloqqer bunu bəyənir: