زندگی نامه استاد جبار باغچه بان


دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین

 

زندگینامه استاد جبار باغچه بان

جبار عسگرزاده، معروف به باغچه بان، در سال 1264 خورشیدی در شهر ایروان به دنیا آمد. پدرش عسگر بنا و اهل تبریز و صنعت کار بود و به همین خاطر به ایروان رفته بود و تولد پسرش میرزا جبار در همان سالها اتفاق افتاد.

(ایروان جزو سرزمینهای تاریخی آذربایجان است اما تحت فشار روس ها توسط حکومت جمهوری اول آذربایجان به رهبری محمد امین رسول زاده به منظور تشکیل یک دولت فدرال به ارمنی هایی که از مراغه و مناطق مختلف ترکیه به ایروان مهاجرت کرده بودند، واگذار شد اما ارمنی ها پس از تشکیل دولت ارمنستان این معاهده را نقض کرده و ترکان مسلمان آذربایجانی را تحت فشار و ارعاب از ایروان و نواحی اطراف رانده و یا قتل عام نمودند).

باغچه بان در پانزده سالگی به ناچار آموزش را رها كرد و از خبرنگاران روزنامه های قفقاز و از فكاهی نویسان روزنامه ملانصرالدین و مجله فکاهی لک لک شد.
با شدت گرفتن ارعاب ها ، تهدیدها ، قتل عام ها و غارت مسلمانان قفقاز و ایروان توسط روسها و ارمنی ها مهاجر ، باغچه بان به ناچار به همراه همسرش صفیه میر بابائی در سال 1298 شمسی از راه جلفا وارد شهر مرند شد.

او در آن وقت بیش از سی و چهار سال نداشت. جبار در مرند به شغل آموزگاری در مدرسه دولتی احمدیه مشغول شد. در اواخر اردیبهشت سال 1299 شمسی به تبریز منتقل شد. در این زمان جبار چون شیوه تدریس الفبای فارسی را نارسا دید روش تازه ای برای تدریس آن به کار برد که موفقیت زیادی به همراه داشت.
باغچه بان برای آموزش دانش آموزان خود از روشهای نو بهره میگرفت كه با روش قدیمی كه با خشونت همراه بود، بسیار تفاوت داشت. او برای آموزش حساب به دانش آموزان از یك تخته سیاه بزرگ و دو چرتكه دیواری(یكی برای آموزش عددهای صحیح و دیگری برای آموزش عددهای كسری) استفاده كرد. با این روش دانش آموزان مردود سال گذشته نیز توانستند به آسانی در آزمونها پیروز شوند كه این باعث امیدواری بیشترباغچه بان شد.

نوآوریهای باغچه بان

باغچه بان از همان آغاز شیوه آموزش سنتی را كنار گذاشت. لحظه ای آرام و قرار نداشت و هر روز با یك فكر تازه پا به مدرسه میگذاشت. نوآوریهای وی در آن روزگار مانند شعبده بازی شگفتی و تحسین همه را برمی انگیخت. برای نخستین بار برای آموزش جغرافیا از نقشه ای استفاده كرد كه خود آن را ساخته بود. آن نقشه شامل دو تخته ساده بود كه روی آن نمونه ای از دریا و اقیانوس و پدیده های طبیعی نشان داده شده بود.

باغچه بان علاوه بر استعداد و عشق به معلمی، استعداد شاعری، نقاشی، روزنامه نویسی و بازیگری و حتی قالبكاری داشت كه از همه این تواناییها برای آموزش هر چه بهتر دانش آموزان كمك میگرفت. او نمایشنامه می نوشت و بچه ها ان را اجرا میكردند. به علاوه، او برای نخستین بار لباسهای یك شكل و برنامه ورزشی برای دانش آموزان تدارك دید.

باغچه بان در سال 1303 كودكستانی با نام ” باغچه اطفال” بنیانگذاری كرد و با نوآوریهای خود برنامه هایی از جمله كاردستی، نقاشی، بازی، نمایش، سرود، شعر و قصه و … در آن آموزش داد. او نام باغچه بان را برای مربیان این كودكستان و همچنین برای نام خانوادگی خود برگزید.

یكی دیگر ازكارهای ارزندهی باغچه بان، بنیانگذاری كلاسی برای آموزش به دانش آموزان كر و لال بود. هنگامی كه این فكر نو را با رئیس آموزش و پرورش آن زمان(رئیس فرهنگ) در میان گذاشت، در برابر شور و هیجان خود با این پاسخ دلسردكننده روبهرو شد كه: ” اگر تو چنین استعداد و قدرتی داری كه لالها را زباندار كنی، بهتر است زبان فارسی را در باغچه اطفال بیشتر كنی. ما به آموزش زبان فارسی به این مردم ترك زبان بیشتر نیاز داریم تا زبا ندار كردن كر و لالها.”

اما این سخنان دلسرد كننده و كارشكنیهایی بسیار دیگر، باغچه بان را در راهی كه در پیش گرفته بود سست نكرد و او دو روز پس از شنیدن آن سخنان، اعلان ثبت نام را در مدرسه نصب كرد. این اعلان، كه شبیه ادعای پیغمبری بود، سر و صدای بسیاری به پا كرد تا آنجا كه یكی از دوستانش به او گفت:” تو دشمن آبروی خود هستی. چرا فكر نكردی كه یهودیها با همه زرنگیشان نتوانسته اند در تبریز مغازه باز كنند؟ این دكان چیست كه تو باز كرده ای؟ مگر تو پیغمبری كه میخواهی لالها را زباندار كنی؟ من تا به حال نماز نخوانده ام. اما امشب میخوانم و از خدا برای تو شفا میخواهم!” و باغچه بان چه نیكو به او گفت:” این نخستین معجزه من، كه آدم كافری مثل تو به خاطر من مسلمان شد!”

سرانجام پس از كشمكشهای بسیار، چند كودك كر و لال را نام نویسی كرد و پس از شش ماه در حضور پدر و مادران و برخی از مقامهای آموزش و پرورش، از آنها آزمون گرفت. آن روز بچه ها برای مردمی كه روی در و دیوار مدرسه نیز نشسته بودند، درس خواندند و روی تخته دیكته نوشتند. پس از آن روز باشكوه بود كه سیل سپاسگذاریها و گرامیداشتها به سوی او سرازیر شد كه البته در برابر سیل كارشكنیها چندان چشمگیر نبود.

مهمترین نوآوری باغچه بان، روشی نو در آموزش الفبا است كه به روش تركیبی مشهور شده است. در این روش، آموزش الفبا بر اساس دانسته های پیشین دانش آموزان انجام میشود. برای مثال، هنگامی كه میخواهید به كودك حرف “آ” را یاد بدهید اگر این حرف را روی تخته بنویسید و بخواهید كه شاگردان آن را بخوانند و بنویسند، اهمیت نمیدهند. اما اگر آب را به آنها نشان بدهید، اسم آن را بپرسید و از آنها بخواهید صداهای واژه آب را بكشند، آن دو صدایی را كه آب از آن ساخته شده است، پیدا میكنند.

دیدگاه باغچه بان در آموزش كودكان

باغچه بان بر این باور بود كه یك كودك نوزاد، كه ذهنش از هر گونه دانستنی تهی است، بدون آموزش آموزگار، زبان محیط پیرامون خود را یاد میگیرد و پر از دانستنی می شود. اما همین كودك هنگامی كه به دبستان میرود، نمیتواند از پس آموزش براید و مردود می شود. این پیشآمد، خلاف نهاد او و قانون آفرینش كودك است.

نظرهای باغچه بان در آموزش كودكان بر این پایه استوار است كه كودك پیش از ورود به دبستان با مفهومهای گوناگونی در محیط پیرامون خود آشنا میشود و حتی بدون آن كه واژهای را به زبان بیاورد، مفهوم برو، بیا، بنشین، در و پنجره و دیگر چیزهای پیرامون خود را درك میكند. او چون این مفهومها را میداند، بدون تشویق یا تهدید، واژه های مربوط به آنها را میآموزد. پس كودك هر واژه ای را در برابر چیزی یاد میگیرد و راز یادگیری كودكان است.

باغچه بان نظرهای خود را پیرامون آموزش الفبا در كتابی با نام “دستورتعلیم الفبا” نوشته است كه كه در سال 1314 منتشر شد. این كتاب پنج فصل دارد:

فصل اول: ویژگیهای شخصی معلم. معلمی كه میخواهد به دانش آموزانی كه تازه وارد مدرسه شده اند آموزش بدهد، باید هفت ویژگی داشته باشد. بردباری و شكیبایی، خوشرویی و فروتنی، انتظار و امید، جدیت و درست قولی، ثبات و جدیت، وقار و سنگینی و احاطه و آمادگی.

فصل دوم: شناخت دانش آموزان. شاگردان شباهتهایی به هم دارند و تفاوتهایی كه نهاد آنان و خانواده ها و تربیت آنها موجب شده است.

فصل سوم: سرآغاز خواندن و نوشتن (دوره آمادگی). اصلاح گفتار و مخرج ادای كلمه ها، همراه با خواندن كلمه ها و نام چیزها و تمرین نوشتن. در گذشته، كار نوشتن بعد از خواندن انجام میشد، اما امروزه نوشتن همراه با خواندن از روز اول آموزش داده میشود.

فصل چهارم: آموزش الفبا. آموزش باید بر اساس دانسته های پیشین دانش آموزان انجام شود. موضوع انتخابی برای درس بسیار مهم است كه باید مبهم نبوده و در اندازهی درك دانش آموز باشد.

فصل پنجم : حرفها و طرز هجی كردن(بخش كردن) و ارتباط آموزش با تواناییهای فكری كودكان. در این مرحله، معلم برای این كه بتواند سی و دو حرف را به آسانی آموزش دهد، اول باید توجه دانش آموزان را به كیفیت مخرج صداها و تقسیم كلمه به بخشهایی كه در هر بخش یك حركت دارند، جلب كند.

نوشته های باغچه بان

باغچه بان كتاب “زندگی كودكان” را كه شامل شعر، سرود و چیستان برای كودكان بود در سال 1308 در شیراز چاپ كرد. او چند نمایشنامه برای كودكان نوشته و به اجرا درآورده است. او چند كتاب پیرامون روش آموزش تركیب نیز نوشته است كه از آن جمله است: دستور تعلیم الفبا؛ الفبای خودآموزی برای سالمندان؛ اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا. چند كتاب هم دربارهی آموزش معلمان برای دانشسرای تربیت معلم نوشته است.

باغچه بان شعر هم میگفت و شعر را نیز به عنوان ابزار كمك آموزشی به كار میگرفت. در این جا نمونهای از شعرهای او را میخوانید.

روی سعی بكن كه مرد احسان باشی
نیكی بكنی به خلق و انسان باشی
بیرنج به مفت سودی از كس نبری
چون شمع برای جمع سوزان باشی

فهرست نوشته های باغچهبان

1. برنامه كار آموزگار – 1302
2. الفبای آسان – 1303
3. الفبای دستی مخصوص ناشنوایان – 1303
4. زندگی كودكان – 1308
5. گرگ و چوپان – 1308
6. خانم خزوك – 1311
7. پیر و ترب – 1311
8. بازیچه دانش – 1311
9. دستور تعلیم الفبا – 1314
10. علم آموزش برای دانشسراها – 1320
11. بادكنك – 1324
12. الفبای خود آموز برای سالمندان – 1326
13. پروانه نین كتابی – 1326
14. الفبا – 1327
15. اسرار تعلیم و تربیت یا اصول تعلیم الفبا – 1327
16. الفبای گویا – 1329
17. برنامه یكساله – 1329
18. كتاب اول ابتدایی – 1330
19. حساب – 1334
20 كتاب اول ابتدایی – 1335
21. آدمی اصیل و مقیاس واحد آدمی – 1336
22. درخت مروارید – 1337
23. خیام آذری – 1337
24. رباعیات باغچه بان – 1337
25. روش آموزش كرولالها – 1343
26. من هم در دنیا آرزو دارم – 1345
27. بابا برفی – 1346
28. عروسان كوه – 1347
29. زندگینامه باغچه بان به قلم خودش – 1356
30. شب به سر رسید – 1373
31 . كبوتر من كبوتر من – 1373

bag1.gif

 

bag2.gif

bag3.gif

bag4.gif

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma

%d bloqqer bunu bəyənir: