سارای حاقیندا افسانه لر + افسانه هایی که درباره سارا شیر دختر آذربایجان گفته می شود


دوزلو اوغلان وبلاگلارینین یاخشی اولماقی اوچون آتیل باتیل فروشگاهین دان آلیش وئریش ائدین

سارا حاققیندا افسانه‌لر

Sara haqqında əfsanələr

چای قیزی

موغان آدلانان بیر کندده ایکی گنج یاشاییردی. بونلاردان بیری «ساروان» آدلی بیر قوچاق اوغلان، او بیری ایسه موغانین یاراشیغی «گؤزل» ایدی. اونلار یئنی‌جه ائولنمیش، کاسیب اولسالار دا چوخ مهربان بیر عائیله قورموشدولار.

گؤزل و ساروان آرپا چایین ساحیلینده بویاباشا چاتمیشدیلار. گؤزل آرپا چایین ظریف، اینجه قیزی کیمی آد چیخارمیشدی. ساروان دا موغان‌دا آت چاپماق‌دا، قیلینج اویناتماق‌دا شهرت قازانمیشدی.

موغان جماعتی اکینچی‌لیک و بنّاچیلیق‌لا مشغول اولوردو. ساروان اؤزونو خوشبخت ساییردی. چونکی بوتون موغان اونو سئویر، ‌اونا حؤرمت ائدیردی. بیر ده او، موغانین گؤزلی ایله ائولنمیش‌دی.

آی‌لار ایل‌لر کئچدی. گؤزل دونیایا بیر قیز گتیردی. گنج آنا قیز اولدوغونو گؤروب چوخ سئویندی. آنجاق اونون حالی گئتدیکجه پیس‌له‌شیردی. بوتون موغانین بیلیجی‌لری تؤکولوشوب گلدی. آنجاق هئچ کیم گلینه بیر کؤمک ائده بیلمه‌دی. گؤزل اؤلوم یاتاغینا دوشدویونو دویوب، ساروانی یانینا چاغیردی، دئدی:

– عزیزیم، ساروانیم! منیم سندن بیر خواهیشیم وار، قولاق آس دئییم. کؤرپه‌میزه هله ده آد قویولماییب. آدینی من وئردیم، یاشینی یارادان وئرسین: سارا! قوی هامی قیزیمی سارا چاغیرسین. منیم سؤزوم بویودو… ایندی ده بالامی گتیر، قوی سونونجو دفعه اونونلا گؤروشوم.

ساروان تئز سارانی گتیریب گؤزه‌له وئرمک ایسته‌دی. آنجاق یئتیشمه‌دی… گؤزل آرتیق گؤزلرینی ابدی یومموشدو. ساروان آغلادی، اوره‌یینده آغلادی… سارا… بالاجا معصوم کؤرپه ده ائله بیل آناسی‌نین اؤلومونو دویوب آتاسینا قوشولدو، برکدن قیشقیراراق آغلادی. گؤزلی تورپاغا تاپشیردیلار.

ساروان، سارانی بؤیوتمه‌یه چالیشیردی. سارا ائوده اوتومور، تئزتئز آرپا چایی‌نین ساحلینه گلیردی. قیز هئچ کس‌له اوینامیر، یالنیز آرپا چایی ایله اویناییردی. آرپا چایی دا سانکی سارایا اؤیره‌شمیشدی؛ قیز ساحله گلمه‌ینده کدرله‌نیر، ساکیتساکیت آخیر، گلنده ایسه سئوینجیندن آشیب داشیردی. بوتون موغان جماعتی بو قیزی گؤره­نده گؤزه‌لی خاطیرلاییب دئییردیلر:

– سارا، لاپ ائله گؤزه‌لین اؤزدور کی دوروب. تورپاغی سانی یاشاسین.

– گؤزل ده اوشاق چاغ‌لارینی آرپا چایین ساحیلینده کئچیریب، سارا دا. سارا دا موغان گؤزلیدی گؤزل ده.

بئله دئین‌لر چوخ ایدی. آنجاق هئچ کس ایسته‌میردی کی سارانین عؤمرو گؤزلین‌کی کیمی قیسا اولسون. اودور کی دئییردیلر:

– صورت‌ده اوخشاییب، بخت‌ده اوخشاماسین.

بئله‌جه سارا قایغی بیلمه‌دن آرپا چایی‌نین ساحیلینده اوینایااوینایا بؤیودو. قیزلار بولاغیندان سو ایچدی. قیزی ایسته‌ین چوخ ایدی. سارا بو جاوان‌لارین ایچینده گؤزل بیر گنجیخان چوبانی سئودی.

خان چوبان،‌ چوبان‌لیق ائدیردی. اونو بوتون موغان جماعتی سئوردی؛ چوخ قیزلار، گیزلیگیزلی اونون حسرتینی چکیردی. او ایسه تکجه سارانی سئویردی. کندین معتبر قوجالاری سارانین آتاسینا ائلچی دوشدو. آتا قیزی‌نین راضی‌لیغی ایله اونو خان چوبانا اره وئردی.

موغان دوزونه یاز گلدی. خان چوبان سوروسونو یایلاغا آپارمالی اولدو. سارا بو آیریلیغا چوخ کدرلندی. بونو گؤره­ن خان چوبان سوروشدو:

– منیم سارام! سن آخی نییه آغلاییرسان؟ بیر ایکی گوندن سونرا قاییدیب سنی ده آپاراجاغام.

سارا دئدی:

– هئچ اؤزوم ده بیلمیرم نییه آغلاییرام. سندن آیریلا بیلمیرم، اوره‌ییمه دامیب کی سن گئدندن سونرا بیر بدخبت‌لیک اولاجاق. بلکه بیر ده سنی گؤره بیلمه‌دیم، اوندان قورخورام.

خان چوبان گولدو و ساراسی­نین ایپک تئل‌لرینی سیغاللادی:

– قورخما گولوم، – دئدی، – هئچ نه اولماز.

چوبان سوروسونو چکیب داغلارا گئتدی. سارا، خان چوبانی یولا سالاندان سونرا کؤهنه دوستو، آرپا چایی‌نین ساحیلینه گلدی، اوتوروب فیکره دالدی.

بو واخت اؤلکه‌نین خانی چایین قیراغیندان کئچنده، سارانی گؤردو، دوردو. حریص‌لیک‌له قیزا تماشا ائتمه‌یه باشلادی. سارا یاد گؤزلرین اونا زیل­لندییینی گؤرمه‌دی. آرپا چایی ایسه گؤردو. سارانی قیسقاندی. بو یاد باخیش‌لاردان غصب‌لندی، آشدیداشدی، ‌سارانی اؤز قوینونا آلدی، آپاردی. سونرا دا هئچ نه اولماییبمیش کیمی، ساکیتساکیت آخماغا باشلادی. بوتون موغان جماعتی تؤکولوب گلدی. سارانی اوتوردوغو یئرده گؤرمه‌ییب کدرلندیلر. اوره‌کلری­نین آغریسی، غملی بیر ماهنی‌یا چئوریلدی. او گوندن همین ماهنی دیل‌لر ازبری اولدو:

آرپا چایی آشدی داشدی

سئل سارانی آلدی قاچدی…


انتقام

دئییرلر کی، قدیمده آرپا چایین ساحیلینده بیر کیشی یاشارمیش. اونون سارا آدیندا گؤزل بیر قیزی وارمیش. سارا، هله اوشاقلیق‌دان عمی‌سی اوغلونو سئورمیش؛ عمی‌سی اوغلو دا سارانی. سارا، بویاباشا چاتدیقدان سونرا، آتاسی اونو قونشو کنددن اولان، وارلی بیر آداما اره وئرمک ایسته‌ییر. بونو ائشیدن اوغلان، قیزی قاچیرماق ایسته‌ییر. آتا بونو دویور و مانع اولور. اوغلان عمی‌سیندن حاییف آلماق (انتقام) اوچون چوخ فیکیرله‌شیر.

اوغلانین بیر آتی وار ایمیش. سارانین گلین کؤچمه‌سینه آز قالمیش، اوغلان آتی طؤوله‌یه سالیر. آتا اوچ گون آرپا وئریر، آنجاق بیر گیله ده سو وئرمیر. سارا گلین گئدن گون آتی بزه‌ییب، تویا گلیر، عمی‌سینه دئییر:

– من آتیمی سارایا باغیشلاییرام؛ ایسته‌ییرم کی، سارا بو آتینان گلین گئتسین.

آرپا چایی، یاز یاغیشیندان سونرا داشیبمیش. اوچ گون سو ایچمه‌ین آت،‌ سویو گؤرجک چایا جومور… سئل‌لر اونو گلین‌له بیرلیکده آلیب آپاریر.


«آپاردی سئل‌لر سارانی»

خان چوبان طایفاسیندان نورو آدلی بیر اوغلان شاماخی یاخین­لیغینداکی ملیک چوبان‌لی طایفاسیندان سارای آدلی بیر قیزا نیشانلی ایدی. یاز واختی ایدی. توی باشلاندی.

بو طایفالاردان بیری چایین بو تاییندا، او بیریسی ایسه او بیری تایین‌دا ایدی. اوغلان ائویندن بیر دسته آدام بالابانچی‌لارلا برابر چایی کئچیب ملیک چوبان‌لی طایفاسینا، سارای گیلین قاپی­سینا، گلینی آپارماغا گلدی. خؤره­ک بیشینجن، یئییلینجن آخشام دوشدو، هاوا قارالدی. اوغلان ائوی­نین آداملاری گلینی، آتا میندیریب، چایین قیراغینا گلدیلر. بیری دئدی:

– سو ائله گوندوز قدردیر.

باشچی دئدی:

– آزاجیق آرتیب.

کور یئنگه مینا باجی دئدی:

– چکیلین بئله، من بالاغیمی چیرمالاییب کئچیم. چایدا سو نه گزیر؟

اونون بئله اوره‌کلی دانیشماسی کیشی‌لری جرأت­لندیردی. آت‌لاری سویا ووردولار. هئچ ایکی قدم گئتمه‌میشدیلر کی، گلین مینن آت چایین درین یئرینه دوشدو. سارای اوتاندیغیندان قیشقیرمادی. قارانلیقدا آت سویا ییخیلیب باتدی. هئچ کس جرأت ائدیب سویا گیره بیلمه‌دی، سو دا گئتگئده آرتیردی، قارانلیق‌دا گؤز گؤزو گؤرموردو. آدام‌لار چای آشاغی چوخ گئتدیلر، چایین ساحیل‌لرینی چوخ آختاردیلار. لاکین سو داها دا آرتدی. سئل سارایی آپاردی. سسه، آغلاشمایا، ملیک چوبان‌لی جماعتی تؤکولوب گلدی. صاباحا کیمی آختاردیلار. سارایی تاپمادیلار. کیشی‌لر آختارماغا، آروادلار ایسه آغی دئمه‌یه باشلادیلار. آرتیق سئل یاتدیغی اوچون، خان چوبانین جماعتی ده، چایی کئچیب، اونلارا قوشولدو. آغلاشما باشلادی:

نورونون آناسی:

آرپا چایی آشدی، داشدی،

سئل سارایی آلدی، قاچدی،

نورو قالدی گؤزو یاشلی،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر آلا گؤزلو بالانی.

سارایین آناسی:

آرپا چایی درین اولماز،

ایچمه، سویو سرین اولماز،

سارای کیمی گلین اولماز،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر باشی شال‌لی بالانی.

سارایین بیبی‌سی:

دویونو تؤکدوم تاباغا،

بیشمه‌دی قالدی صاباحا،

کور یئنگه دوشدو قاباغا،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر اوزو خال‌لی بالانی.

نورونون بیبی‌سی:

گئدین دئیین خان چوبانا؛

گئتمه‌سین بو قیش موغانا،

گئتسه دوشر ناحاق قانا،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر آلا گؤزلو بالانی.

نورونون آناسی:

گتیر بورا خاس پالتاری،

قارا بویا آس پالتاری،

اوبا گئیسین یاس پالتاری،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر اوزو خال‌لی بالانی.

نورو:

آلچا دئییب درمه‌میشم،

دریب چیغا سرمه‌میشم،

من سارایی گؤرمه‌میشم،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر آلا گؤزلو بالانی.

سارایین آناسی:

جیران ائندی، دوزه گلدی،

ائركه‌جيینن سؤزه گلدی،

سارای بالا گؤزه گلدی،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر یاشی شال‌لی بالانی.

داستانی دیگر درباره سارای

ساراي (ماه كامل و دختر آب) كه مادرش را در كودكي از دست داده، در ايل با آيدين (روشنايي و پسر كوه و خاك) آشنا مي شود و آن دو دل در گروي هم مي نهند. آيدين، خان چوپان ايل مي شود و ساراي، دختر تواناي ايل در اسب سواري و مهارت هاي زنانه. خان هنگام شكار ساراي را مي بيند و با وجود داشتن همسر و فرزندان متعدد، وسوسه دستيابي به ساراي رهايش نمي كند. بزرگان ايل دست رد به سينه پيك هاي خان مي زنند و ساراي و آيدين به طور رسمي نامزد مي شوند. مادر آيدين بيمار مي شود و آيدين مجبور مي شود به سرعت ايل را هنگام كوچ رها كند و به خانه برگردد. مادر مي ميرد و آيدين تا هفت شب، سوگوارانه در خانه مي ماند. در همين هنگام خان با همراهانش به ايل حمله مي كند و با تهديد به كشتن پدر ساراي و ديگر اهالي، ساراي را وادار به همراهي با خود مي كند. او در انتظار آيدين راه را طولاني مي كند، اما وقتي آيدين سرنمي رسد، ساراي خود را از روي پل به داخل رودخانه پرآب مي اندازد و تن به جريان خروشان آب مي سپارد، تا به دامان مادرش آب بازگردد و تسليم خفت خان نشود.

سارای شیر دختر آذربایجان

 

شرف ؛ پاکدامنی و آزادگی مهمترین عناصر شخصیتی یک دختر ترک آذربایجانی را تشکیل میدهند.این پاکدامنی و آزادگی نمودهای بسیار زیبایی در فولکلور و فرهنگ آذربایجان داشته است.یکی از اوجهای بروز شرافت را میتوان داستان سارای نامید.احتمالا بسیاری از ما فیلم سارای را دیده ایم و یاحداقل از مضمون آن خبر داریم. من هم اینجا به طور بسیار خلاصه اشاره ای به این داستان میکنم شاید هم انگیزه ای برای دوستان شد تا رفته و فیلمش را گرفته و لذت ببرند.

قضیه از اینجا شروع میشود که در کنار رودخانه ی آرپا چایی که در آذربایجان جاریست و این رود از شعبه های قیزیل اؤزن میباشد در یکی از دهات دختری ساری تللی(گیسو طلا) و آلا گؤز(چشم شهلا) به دنیا می آید.پدر و مادرش نام این دختر را سارای که در ترکی آذری تحلیل یافته ساری آی(ماه زرد) میباشد میگذارند.سارایِ داستان در طبیعت آذربایجان پرورش می یابد و دختری ماه رو میشود.بزرگان ده سارای را به پسری به نام خان چوبان نامزد میکنند. روزی چشم خان ده به سارا میافتد. خان ، پدر سارای را فرا میخواند و ازاو میخواهد ک سارای را به عقد او در آورد.پدر سارای که مرد ریش سفیدی بود و به خان چوبان قول مردانه داده بود و مصداق آتاسؤزی(ضرب المثل) آذربایجانی:(کیشی توپوردوغون یالاماز) پیشنهاد خان ده را رد میکند.خلاصه از خان اصرار و از پدر انکار.

و در این موقع است که خان متوسل به زور شده و او را مورد ضرب و شتم قرارداده و سارای را تحدید میکند که در صورت سربازدن از خواسته ئ خان دیگر پدر خود را نخواهد دید چون او پدرش را خواهد کشت.سارای که به جز پدر کسی را نداشت و نمیتوانست رنج و عذابش را ببیند بر خلاف علاقه ئ وافرش به خان چوبان و قولی که به او داده بود تن به خواسته ئ خان ظالم داد.

و روزی که سارای گفت که آماده ازدواج با خان میباشدهمه از این تصمیم او متحیر شدند ولی او چاره ای جز این نداشت چون او شیر دختر ترک آذری بود و پاکدامن.

وسارای به دنبال خان راهی شد اما در راه تنش را به آب جاری آرپا چای سپرد و خود را جاودانه ساخت.

آپاردی سئللر سارانی

آرپا چایی آشدی، داشدی،

سئل سارایی آلدی، قاچدی،

نورو قالدی گؤزو یاشلی،

آپاردی سئل‌لر سارانی

بیر آلا گؤزلو بالانی

گئدین دئیین خان چوبانا
گلمه‌سین بوایل موغانا
گلسه باتارناحق قانا
آپاردی سئللر سارانی
بیر آلا گؤزلو بالانی
آرپا چایی درین اولماز
آخار سویو سرین اولماز
سارا کیمی گلین اولماز
آپاردی سئللر سارانی
بیر آلا گؤزلو بالانی
آرپا چایی آشدی داشدی
سئل سارانی قاپدی قاچدی
هر گؤره‌نین گؤزو یاشدی
آپاردی سئللر سارانی
بیر آلا گؤزلو بالانی
قالی گتیر اوتاق دوشه
سارا یئری قالدی بوشا
چوبان الین چیخدی بوشا
آپاردی سئللر سارانی
بیر آلا گؤزلو بالانی

Bir cavab yazın

Sistemə daxil olmaq üçün məlumatlarınızı daxil edin və ya ikonlardan birinə tıklayın:

WordPress.com Loqosu

WordPress.com hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Twitter rəsmi

Twitter hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Facebook fotosu

Facebook hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

Google+ foto

Google+ hesabınızdan istifadə edərək şərh edirsinz. Çıxış / Dəyişdir )

%s qoşulma

%d bloqqer bunu bəyənir: